êDÂA ,íØÂêomA êDÂA Þ êqCpìzíÛDFo êDÂA ,ÖkßF Ý× íÎÞ PwìÛ ÖkDë DèÛA é@Ø@ç ÚÓC é@O@G@ÎC :U
íçDÊ éÆ lÛkßF êpñDd í©Np× DÂA UDd Þ íÛD®ÏvêDÂA ,lÛkßF êCéÜ×Dh êDÂA Þ íÛDWÜw¾o íØzDç
UDd êDÂA,íçDÜJÖpd Ýwe× jìz UDd êDÂA ÚA pËëk êD©µC .lÛkpÆí× PÆpz ÙìOvCßhí× DèÛA qC
Щ¿ÎCßFC jìz UDd êDÂA ,lÜÛCßhí× qDØÛ ÅoC lWw× ok CpçD± ÚÓC éÆ íÛCpèN êpñDd êlè× D@ÂA
,íWÛDì× êlØdC êDÂA ,íÜìÇ¡× êDÂA ,íÛDdÞo êlè×lìv êDÂA,íÛDzDÆ íe®FC êDÂA ,êoDwÛCßh
êDÂA ,êkDFAæDz lØe× êDÂA,íÛCpÇÜÎШD¾ êDÂA ,íÛDeGv êDÂA ,êqCpìz ÖoDÇ× êDÂA ,íÜì×C êD@ÂA
êpçD¬ êDÂA ,í×CpÊ êDÂA ,íÛClØç êoßÛ êDÂA ,í¡Ï×CíÛDFo êDÂA ,í°ß¿e× êD@ÂA ,êp@ël@Ã@N
Þ íÏ¥e× êDÂA ,íOÜV êDÂA ,íϵrh êDÂA ,íÛÔìÊêlØe× êDÂA ,xØz pçD¬êDÂA ,êkDFAÖp@h
ok éÆ ÝìØç Dçí©·F Þ lÛl×Aí×HNp× Þ lÛkßF ÍD·¾ Þ lìÃ× Dçí©·F DèOÜ× ,lÛkßF êpË@ëk kCp@¾C
íçDÊ Þ Ùëlzí× ÍDezßh D× lzDF éÂoÞ ok ÚD¡ëD©×C lÛlzí× í¨Co Þ lÛkpÆí× PÆpz éwÏV
êDÂA Þ Ý× ,ÙìOzCnÊí× DçD©×C ÍÞC ok Co ÚD¡ëD©×C lzDF ælz ÐìÏWN DèÛA qC éÇÜëC êCpFÙç MDÂÞC
é·×DV ÐìÇ¡N æphÓDF Þ ,ÙëkßF pOÎD·¾ éìÃFqC DGëpÃN íØzDç êDÂA Þ êomA êDÂA Þ êqCp@ì@zí@ÛD@Fo
qC xJ íÎÞ ,kßF íÎD·¾ ÚDÊoC D¾D¥ÛC Þ kßF ¸VCp× Þ æqßd ½ClçC kpG¡ìJ p@¬D@h é@F Ý@ì@vol@×
éF éOwFCÞéØìÛ ÚDÊoC Èë Moߤ éF Þ kCk Pvk qC Co kßh ÍÔÃOvC DGëpÃN XëolOF EÔÃÛCêqÞpì@J
.lzDF éOzCkêÞqßd éGÜV l¤okl¤ éÆ PwìÛ ÝìÜZ Þ l×A ok PÎÞk
 
 

æqßd êDçé×DÛpF cÔ¤C ÚCßܵ PeN æp¿Û ækqDë éwÏV 

cÔ¤C] ÚCßܵ PeN éÆ lìOzCk æoDzC êCæp¿ÛækqDë éwÏV éF kßh MDÛD@ì@F ok í@ÎD@·@Np@©@d :u
ÚA DF Dë ækßF Ýìvol× é·×DV éwÏV ÚDØç ÝëCDëA lìëD×p¿F ,kßF ælz ÐìÇ¡N [æqß@d êD@çé@×D@Ûp@F
ok Co í¾ClçC éZ Þ lÛkßF íÛDwÆ éZ p¿ÛækqDë ÝëC lìëD×p¿F Ýì@Ü@a@Ø@ç ?P@vC é@O@zCk MÞD@¿@N
?lìOzCkp²Û
ok D× ,kßF êpËëk oDÆ Èë Þ Ýìvol× é·×DV éwÏV qC pìº íÏÆ o߬ éF æp¿ÛækqD@ë é@w@Ï@V ÚA :U
êpv éwÏV Èë êp¿ÛækqDë éwÏV PÃìÃd ok ,kpÆlëDF ívDvC oDÆ éÆ ÙëkpÆí× uDwdC PÃìÃd
cÔ¤CCo ívok êDèFDOÆ Þ æqßd êDçé×DÛpF ÙìçCßhí× éÇÜëC ¢zßJ pëq Þ ,ÉorF ½ClçC êCpF kßF
Ùç æqßd cÔ¤C kßh éOGÎC ,PzCk ívDìv éGÜV éÆ íÎDd ok ÙëkßF ækCk ÐìÇ¡N ÙìÜÆ í@vop@F Þ
pç éÇÜëC Þ lÜÆ pìì»N lëDF ívok êDèFDOÆ ,kpÆ Ùì²ÜN lëDFCo ¢ëDçé×DÛpF .kßF é×DÛpF qC PØw Èë
ußvDV ,lzDFéOzCk íÂÔhC Þ ívok ælÛÞpJ ,lzDF ÞC êDçoDÆ pF íÎpOÜÆ lëDF lëAí× æqßd éF xÆ
ykßh æqßd ÙìO¿Êí× kßF D× r»× ok DçpǾ ÝëC ,lëDìF PvC ÝÇØ× PwìÛßØÆ ,lëDìF PvC ÝÇØ×
.koCk é×DÛpF éF qDìÛ ÝëC Þ lÜÆ P¾p¡ìJ DV éØç lëDF ÖÔvC ,lÜÆ cÔ¤CCo é·×DV DN lÜÆ cÔ¤C lëDF Co
:lìvoí× p¿ÛækqDë éF ÚDzkCl·N éÆ ÙëkßF ækCk ÐìÇ¡N Co ¸ØV ÝëC ÐñDw× ÝëC uDvC pF æp@hÓD@F
,ívÞl êDÂA Ößdp× ,íÜì×C êDÂA ,íØÂêomA êDÂA ,íÜìÇ¡×êDÂA ,êqCpìzíÛDFo êDÂA Ößdp× ,Ý×
Þ ,êkrë cDG¥× êDÂA,(DÂAlØe× lìvA Þ DÂAíϵ lìvA) êCéÜ×Dh ÚDëDÂA ,íÛDWÜw¾o íØzD@ç êD@ÂA
DµßØW× éÆ (PvC Ý× qC lëkpN) íÛCpèN êpñDd êlè× DÂA UDd Dë êlÛÞDèÛ êolìd êD@ÂA Öß@dp@×
êpÇ¿Øç êkCp¾C DF êCéÜ×Dh lØe× êDÂA .kßF éwÏV í¡Ü× êkrëcDG¥× êDÂA,Ùëlzí× p¿ÛækqD@ë
ÚCßܵ éF Þ kßF éOzßÛ ée¿¤ æDWÜJÐèZíNÔìÇ¡N ÙOwìv DF Ð¥¿× íÏìh é×DÜvDvC È@ë Þ ækp@Æ
éF é×DÜvDvC ÝëC ÚkDO¾C Þ DëD©Â ÝO¾oßÎ qC l·F éÆ kßF ækoÞA éwÏV ok cp@¬ êCp@F x@ëß@Û¢@ì@J
éOìØÆ ,ÀÏOi× êDçéOìØÆ é×DÜvDvC ÝëC ok .kpÆ Pvok pvkok íÏì@h D@× êCp@F ÅCÞD@vP@vk
ÐìG ÝëC qC Þ MDµÔ¬Cl¨ Þ MDµÔ¬C éOìØÆ,æqßd êDèFDOÆ Þ ívok oß×C êDçéOìØÆ ,DèÛDOvpèz
Co ÚA qC éiwÛ lÜZ ,kßF ælz éOzßÛ Ùç ælz í¡Ç®h Þ DGëq íÏì@h ¯@h D@F Þ kß@F æl@×A koCß@×
lÜO¡Ê Co D× ÍrÜ× lÛl×A ÅCÞDv ½p¬ qC éÆ Cl·F DÂD¿NC ,lÜOzCnÊ kCp¾C oDìOhC ok Þ lÛkpÆpìSÇ@N
æqD»× ok Co ÚA qC éiwÛ Èë íNl× qCl·F ,lÛkßF ækpÇÛ ClìJ íÎÞ kßF D× éÛDh ok Ù@ç D@è@ÛA qC í@Ç@ë
DF Þ lÛkpÆ íëßVqDF Co D× éì©Â ÝëC p¬Dh éF Þ lÛkßF ækpÆ ClìJ (ÙÏ·ÎCoCk) êomA êDÂA ízÞp¿FDO@Æ
.lÛkßF éOzCnÊ D× ælÛÞpJ êÞo Co ÚA qC éiwÛ Èë Ùç æDÊkCk ok Þ lÛkCk éèVCß×êomA êDÂA

?PvC kßVß× DØz krÛ ÚA ÝO× ÚÓC :u
êDçælÛÞpJ ok lëDz kßF ée¿¤ æDWÜJÐèZ kÞld ,kßF íGÎDV æÞrV ,ÖoClÛ Co ÚA ÝO@× Ý@× ÚÓC :U
ÁDWÜv DF Co ÚA kpÆí× ÐÃÛ ívÞl êDÂA Ößdp× .lÜzDFéOzCk ÚDëDÂA í©·F Dë lzDF kßVß× ÅCÞDv
.lÛCéO¾pÊ éÆp·× ÚA êÞo Þ lÛCækpF æDz krÛ Ô¬
 
 

PìÛDdÞo DF éÏFDÃ× êCpF P×ßÇd ½p¬ qC [XëÞpOÎCoCk] xìvDN 

xìvDN æDz Ùëso ½p¬ qC [XëÞpOÎCoCk] ÖDÛ éF êCéwvß× Ù éìØϵ æqßd ok DèÛD×q ÚDØ@ç ok :u
ÕCPëA Ößdp× [¼ìÏGOÎCoCk] DëA Þ lÛkßF ÍD·¾ÚA DF «DG@NoC ok D@Ø@Ï@µ qC í@ÛD@w@Æ é@Z ,kß@F æl@z
íÎD·Np©d DëA Þ ,DèÛA ÝìF íØvC éFD¡N éF éVßN DF lzí× «ßFp× éì©Â ÝëC éF Ùç êoCl@Ø@O@·@ëp@z
?pìh Dë lìOzCk íOìÎD·¾ XëÞpOÎCoCk ÚkpÆíSÜhok
Dë Þ ¸Vp× Èë éF íÇO× lÜOwÛCkí× éØç Co ÝëC ,kßF íÎnOG× rìZ íÏì@h Ô@¤C [X@ëÞp@O@ÎCoCk] :U
éÆ lÜçlF ÚD¡Û ÚCpèN ÚDzlÛpGF éÆ lÛkßF éOhClÛCæCo Co lÛßhA DNoDèZ ,kßGÛ PìÛDdÞo ok íçDËëD@J
æDzÙvCp× ok Þ lÛpGF æDz ÍDGÃOvC éF éÆ lÛkpÆí× ClìJ Co lÛßhA DNoDèZ ,lÜOwç D× DF Ùç DçlÛß@hA
qC ,PzClÛ PþCß× ÚA DF Ùç êoClØO·ëpz êDÂA íOd kßF ÖDÛlF éØç ¢ìJ XëÞpOÎCoCk ,lÜÜÆ PÆpz
.P¾o ÝìF qC kßF é¡ëoíF ÚßZ Ùçl·F Þ lÛkpÆí× DèÛA éF íÇØÆ Èë ½DÂÞC
 
 

êoClØO·ëpz ÕCPëA ¯vßN [¼ìÏGOÎCoCk] xìvDN 

DF Ùç íÜìØh ÕCPëA P¿ÎDi× ,PzCk Eßh íÏìh Moߤ Þ pv kßF lÜ×ÞpFA íÏìh [¼ìÏGOÎCoCk] D×C
ÝëC yCælìõ ÚD¡ëC ,kßGÛ lzDF éOzCk kßVÞ ¼ÏG× PìFpNêCpF êCéwvß× éÆ DÜ·× ÝëC éF ¼ìÏGOÎCoCk
PÎÞk Þ æDzÖD²Û DF ÙëoCk D× éÆ íOÂÞ ok ,PvC í¾CpeÛC ÍDÛDÆ Èë íÏ·¾ ¯ëCpz ok ÚA cp¬ éÆ kßF
oDǾC éÆ kßzí× HGv ÙìÜÇF PìFpN ¼ÏG× ÙìçCßhí× D× éÆ DÜ·× ÝëC ÚkpÆcp®× ÙìÜÆí× æqoDG×
ÚA éÆ éìOWd ÝØWÛC éÎDw× pì²Û .lÜÜÇF PÏ¿º æqoDG× Ð¤C qC ÞkpìËF oCp pìw× ÝëC ok ælµ È@ë
Ùëso DF Þ ÖD²Û DFÙëoCk íOÂÞ lÜO¿Êí× lÛkßF æqoDG× ok éÆ íëDèÛA Þ PzCk Co ÍDÇzC ÝìØ@ç Ù@ç
oDǾC lÜçCßhí× ,PvC í¾CpeÛC ¯h Èë DèìëDèF DF æqoDG× ÚkpÆælص éÎDw× ÙìÜÆí× æqoDG× æD@z
íëDèF ÚÔ¾ DF ÙëoCk ÓDd éÇÜëC éF lÜÜÆ lÜF Co ÚDzpv Þ í¾CpeÛC ÍDÛDÆÈë ok lÛqClÜìF Co D@è@ÛCß@V
êDèÛCßV ÝëC qC êoDìwF,kßF Ùç o߬ ÝìØç Þ lÜzDF éOzClÛ êoDÆ Ùëso DF pËëk Þ ÙìÜÆí× æqoDG@×
pìw× ok lÛkDO¾C lÜçlF ÖDWÛC êoDÆ éÆ lÛkßF ÝëC ÍDGÛk Þ lÜOzCk íFÔÃÛC oDǾC é@Æ êl@Ü@N Þ ¹Ck
pÊC éÆ lzí× ÝìÃÏN DèÛA éF éÇÏF Þ ,lÛl×A æDNßÆ Ùëso DF P¿ÎDi× ok éWìOÜÎDFÞ DèìëDèF DF æqoD@G@×
é¡ëo ÙìÛCßOF éÇÜëC DN ÙìzDF éOzClÛêoDÆ Ùëso DF ÓDd íOwëDF Ùëß¡F qÞpìJ ÚDØçCo ok ÙìçCßhí@×
ok PÂÞ ÚA ,kßF êrìZ ÝìÜZ Èë ¼ìÏGOÎCoCk éF ÚDzp²Û Ùç íÜìØh ÕCPëA ,ÙìÜÇ@F Co P@ìñD@è@F
êDÂA PèV ÝëC êÞo .kßF ækpÆ PÆpz Ùç PÂÞ ÅCÞDv xìño -ÍßÃÜ× oCp qC- ¼ìÏGOÎCoCkcDO@O@¾C
éOGÎC .ÙëkpÆí× P¿ÎDi× ÚA DF ÙìOzCkoCp æqoDG× pìw× ok éÆ Ùç D× Þ kßF À@ÎD@i@× í@Ü@ì@Ø@h
qC ,DìÛk êDV éØç qC D× lÜO¿Êí× êoClØO·ëpz êDÂA ,kßF Eßh íÏìh ¢Noߤ Þ pv ¼ìÏG@O@ÎCoCk
êoßV ,ÙìOvp¿F ¼ÏG× DçDWÛA éF Þ ÙìÜÆ PìFpN ÙëoÞDìF éGϬ ÙìçCßhí× DJÞoC qC ,DÇëp×AqC ,DÃ@ëp@¾A
pìw× ok lÛkDO¾C -Ù Ýìvol× Þ DØϵqC- lÜzDF ækpÆ êoDÆ lÜOvCßhí× é@Æ æl@µ È@ë é@Æ kß@F
,lvoíØÛ íëDV éF æDz Ùëso DF P¿ÎDi× ,PvC ÝëC PGS× Ðص lÜO¿Êí× ,¼ìÏGOÎCoCk ok x@ëol@N
íFÔÃÛC oDǾC ÝëC ÙìO¿Êí× D× .PvC ÚlìFßÆ ÚClÜv êÞo P¡× æDz DF æqoDG× ,Ùëoßhí×PwÇz
ÝëC DF ,lÜÆ ClìJ PèV ÞC lvD¾ Ùëso Þ æDzDF æqoDG× pìw× ok lëDF PvC ælz kDWëC D@è@ÛCß@V ok é@Æ
êDÂA oCl¾p¬ ælµ Èë ,lÛlz éOvk Þk Ù êDØϵ Þ Ô@©@¾ Þ Ý@ì@vol@× Þ D@çé@G@Ï@¬ é@ì@©@Â
Þ ,lÛlz ClV Ùëso DF æqoDG× qC PÃìÃd ok Þ lÛkpÆí× xëolN ¼ìÏGOÎCoCk ok éÆ lÛkßFêoClØO·ëpz
êoClGÛDV íÜìØh êDÂA qC Þ éO¾pÊoCp ÙÆDd æDËOvk Þ æDz DF æqoDG× pì@w@× ok p@Ë@ëk êCæl@µ
ÍDd pç éF .lÛkßF Ùç DF DèÜëC éØç íOëÓÞ Þ íOÎDëC êDèÜØWÛC éì©Â ok éÆ íNoߤ ok ,l@Ûkp@Æí@×
Þ lÛoÞDìÛ kok Co ÚDzpv lÜOvCßhí× éÆ íÛDwÆ ,kßz éOvk Þk æqßd éÆ lz HGv¼ì@Ï@G@O@ÎCoCk
ÝìØç éF ÚD¡Îk ,lÜÜÆí× PìFpN¼ÏG× Þ lÜÜÆí× í×ÔvC êoDÆ lÛoCk éÆ lzDF Ý@ëC Ù@ç ¢@Ø@vC
.kßF Ùëso DF æqoDG× éF êCéFp¨ oDÆ ÝëC éÆ íëßËF lzí× PÃìÃd ok ,kßF yßh PèV
 
 

ÖÔvC HOÇ× éÏW× 

pÇ¿Øç éÆ lz oß®Z ,PvC ækßF ÝëC ¼ìÏGOÎCoCk DF DØz P¿ÎDi× Pϵ lëkß×p¾ éÆ íÎD·Np©@d :u
¼ìÏGOÎCoCk êDçé×DÛpF qC í©·F ok ÐìG ÝëC qC êpËëkkCp¾C Þ êpè®× ÕCPëA Ößdp× íÜ·@ë D@Ø@z
?lÜOzßÛí× éÎDÃ× [ÖÔvC HOÇ×] éÏW× ok Þ lÛkpÆí× PÆpz
éZ pÊC kßGÛ ¼ìÏGOÎCoCk éF «ßFp× éÏW× ÝëC ,kßF ClV éÎDw× Èë [ÖÔvC HOÇ×] éÏW× é@ÎD@w@× :U
DNCm ,lÜOzCk êpÇ¿ÜzÞo êDçoDÆ jÜv Èë êoClØO·ëpzêDÂA ,lÛkßF ÚA xvß× êoClØO·ëpz êDÂA
ÚD¡ÎkíÎÞ lÜOzClÛ lÜO¿ìF ok æDz DF lÜçCßiF éÆ Co DÜ·× ÚA PµDWz D@×C ,l@Ûkß@F H@Ï@¬cÔ@¤C
Ô©¾ qC pËëk í©·F Þ íÛDeGv êDÂA Þ ÖoDÇ× êDÂA Co ÖÔvC HOÇ× ,lÜÜÇF ídÔ¤C oDÆ PvCßhí@×
,PzClÛ ¼ìÏGOÎCoCk éF í«DGNoC éÏW× ,kpÆí× íÛDGìO¡J êoClØO·ëp@zêD@ÂA Þ l@Ûkp@Æí@× æoCkC
æqßd qC lÛkßGÛ DçrìZoßVÝëC Þ ÝOzßÛ éÎDÃ× oDÆ ok DçéGϬ Ô¤C éÆ PÂÞ ÚA ok éÆ kßF êCéÏW@×
Èë Ùç éìØϵ æqßd éÆ kßF íGÎDV rìZ Èë Þ PzCk íÊqDN oDÆ ÝëC ÚD×q ÚA ok Þ lzí× p¡OÜ@×
ÝëC .kßF æqßd ¸¿Û éF Þ l×Aí× p²Û éF êlÜ×ÞpFA rìZ Èë PÂÞ ÚA ÖÔvCHOÇ× .koCk í»ìÏGN éÏW×
¼ìÏGOÎCoCk íÎÞ ,lÛkpÆí×lìëDN Co ÚA rìÛ ÚD¡ëC Þ kßF ælz ´Þpz êkpVÞpF êDÂA ÚD×q ok é@Ï@W@×
fëCßÎ éì©Â Þ kßF ælz ´Þpz æqoDG× éÆ kpÆ oDÆ éF qDºA íO@ÂÞ Ökp@Æ §p@µ é@Æ é@Ûß@ÊÚD@Ø@ç
D×C ,PvC í¾CpeÛC ÍDÛDÆ Èë ¯ëCpz ÝëC ok lìvoí× p²Û éF ÞkßF cp®× ÖÞlÛCp@¾o Þ é@ÛD@Ê¢@z
íëDÜF pëq oDÆ lëDF D×,ÙìÜÇF PìFpN ¼ÏG× ÙìçCßhí× D× éÆ kßF ÝëC ¢ØvC ,kßF Eßh íÏìh ypçD±
¼ÏG× êDçéGϬ pÊC ,ÙìÜÇF ÖÔvC ¼ìÏGN Þ ÙìzDF éOzCk êkDëC Þ ¼ÏG× DV éØç ok lëDF D× ,Ùì@Ü@Ç@F
qC Ùç êpè®× êDÂA .ÙìÜÇF êoDÆ ÙìÛCßNí× Þ ÙìÜÆí× ClìJ MolÂéWìOÜÎDF ÙìzDF é@O@zCk Eß@h
ok ,lzDF PwÛCßNíØÛÙìÃOw× Moߤ éF MCqoDG× ÚDëpV ok íÏìh pËëk ÚCpèN kßF é@O@¾o í@O@ÂÞ
PÆpz MCqoDG× ok D× ÐS× PwÛCßNíØÛ D×C kßF ækpÆ ³¿d Co ykßh ÍÔÃOvC éZ pÊC æD@Ë@¡@ÛCk
êDçoDÆ æDË¡ÛCk ok ÚD¡ëC ,kpÆ íOìFpN Þ íØϵ êDçoDÆ lëDF éÆ kßFÝëC yCælìõ ÚD@¡@ëC ,l@Ü@Æ
.ÙìÜÆ oDÆ Þ ÙìÜƳ¿d Co ÚD×kßh ÙìÛCßOF éÆ P¾o rëp× Þ oCkXÆ lëDF P¿Êí× kpÆí× íO@ì@Fp@N
pëDv Þ DJÞoC Þ DÃëp¾A éF ÖÔvC êCl¤ ÚlÛDvo Þ ÖÔvC ÚkpÆækDìJ Þ ¼ÏG× PìFpN êCpF Ùç ¼ìÏGOÎCoCk
Ùç D× lÛkßGÛ ÀÎDi× oDÆ ÝëC ФC DF Ùç íÜìØh êDÂA Þ kpÆí× êrëoíJCo ívDvC È@ë D@çoß@¡@Æ
ÍDÛDÆ DèÜëC ælz lÜF ívDvCoDÆ Èë éF ÚDØOvk D× éÆ ÓDd CpZ ÙìO¿Êí× íÎÞ ,ÙëkßG@Û À@ÎD@i@×
oßVÝëC êoClØO·ëpz êDÂA éOGÎC ?lÜçkí× Áßv pìw× ÚA éF Co DçÞpìÛ Þ lÛCækpÆ Pvok í¾Cpe@ÛC
ok Ùëso DF lçCßiF íÜìØh êDÂA ÐS× éÆ Co íOµDWz ÚA D×C ,lÜzDF éOhDv æDz DFDë Ùëso DF éÆ kßG@Û
.PzClÛ lO¿ìF
 
 

éì©ì¾ évol× éF æDz êDçÞlÛDØÆ yoßë êCpVD× 

êoClØO·ëpz ÕCPëA Þ íÜìØh ÕCPëA êDèçDÊlëk MÞD¿N ÚlzÝzÞo êCpF PvDWF DV ÝìØç ok
qÞo Þ qÞoßÛ lìµ ÖDëC .ÙÜÆ æoDzC éì©ì¾ évol× éF DçÞlÛDØÆÝOiëo êCpVD× éF ,D@è@ÛA MD@ì@dÞo Þ
,é¨Þo íÜìØhÕCPëA ÍrÜ× ÙO¾oí× ÙOzCk kÞq fG¤ Ý× kßF (1342 ÍDv) (´)ÁkD¤ÖD×C MD@¾Þ
Þ íÜìØh êDÂA ÍrÜ× lÛl×A Þ ÚÞpìF lÛl×A p¿ÛoCrç kÞld lëDz Ù í×D²Û ÙìÇd ÚDOvpìFk qC Ölëk
kßF ¦i¡× lz Pì·ØV qC pJ ½Cp¬C Þ éZßÆ ,lÛkpÆ pJ kßF ÚD¡ëCÍrÜ× oDÜÆ éÆ Co êpËëk ÍrÜ@×
Þ pw¾C ,lÜOwìÛ êkDµ kCp¾CDèÜëC éÆ kßF ¦i¡× Ô×DÆ ,lÜÜÆ CpVC Co êCé×DÛpF DWÜëC lÛCæl×A DèÜëC éÆ
DèÛA éØç ,kßF ClìJ ÚDzpv êßÏV éF DèçÔÆ ¯h Þ lÛkßF éOzCkpF Co ÚD¡ëDèçÔÆ éÆ lÛkßF ÞlÛDØ@Æ
êoß²Ü× DèÜëC DëßÊ ÙO¿Ê ÚD¡ëC éF ,ÖkßF éOw¡Û íÜìØh êDÂA oDÜÆ DWÛA ok Ý×.lÛkßF éÜçpF p@v
Þ íÎDiÏh êDÂA ÚD¡ëC PÂÞ ÚA .lÜÛrFÙç éF Co éwÏV lÛCæl×A ælµDÃÎCíϵ éÏF lÜO¿Ê ÚD¡ëC ,lÛoCk
lìÜÆ ÖÔµC :lÛkß×p¾ Þ lÜÜÆ lëlèN Co DèÛA pGÜ× ok éÆ lÛkDOvp¾ -CpçD±- Co íÛD×pÆ êldß× êD@ÂA
æCo Ý× lÛrF Ùç éF Co xÏW× lçCßiF éÆ lÜÇF êoDÆ Dë lOvp¿F DWìF MCßϤ íwÆ DWÜëC éaÛDÜZpÊC
éF Ý× ,ÖoCk P¡dÞ DçrìZ ÝëC qC Ý× éÆ lìÜÇÛ ÍDìh,ÙÛqí× Co ÙëDè¾pd Ýe¤ ok ÙëAí× ÙO¾Cí×
é·×DVok Þ (u)é×ߥ·× Mp©d Ýe¤ ok ÙëAí× Ößzí× lÜÏF ÙÛrF ½pd DW@Ü@ëC é@Ç@Ü@ëC êD@V
ÝëC DF .lOvp¿Û DWìF MCßϤ íwÆ Þ lìÜÇÛ D®h DJ qC Pvk lìzDF H±Cß× ,Ù@Ûqí@× Co Ù@ëD@è@¾p@d
lÜO¾o lÛlz lÜÏF ælµ ÝëC lz ÖDØN é¨Þo éÆ l·F ,lÜÜÇFêoDÆ lÜOwÛCßOÛ DWÛA ok DèÛA D@çl@ël@è@N
DWÛA -kßF (´)ÁkD¤p¿·VÖD×C MD¾Þ qÞo- PzCk é¨Þo DWÛA ok êoClØO·ëpz êDÂA ,éìOWd évol×
Hµo kDWëC éÆ Co ÚDzkßh é×DÛpF Þ éì©ì¾ évol× lÜO¾o p¥µ éÇÜëC DN lÛkßF ækpÇÛ CpVC é×DÛpF Ùç
éÆ íÏñDw× qC íÇë .lÛkoÞA oDF éF Co éì©ì¾ évol× é·VD¾ ÚA Þ lÛkpÆ CpVC DWÛAok kßF PìÛDdÞo ok
ok (´)ÁkD¤ÖD×C MD¾Þ qÞo okíÛDËëDKÏÊ ÕCPëA é¨Þo éÆ PvC ÝëC koCk ÚDWÏ@h Ý@× Ý@çm ok
ÕCPëA é¨Þo ,kßF ækpÆ kDèÜ¡ìJ íwÆ éZ l×A kßVÞ éF ÚA ok é·VD¾ ÚA éÆ Co éì©@ì@¾ é@vol@×
P¾pÊí× é¨Þo yCéÛDh ok DèeG¤ ÚD¡ëC ,PzClÛ éÃFDv ÍDv ÚA DN éì©ì¾évol× ok íÛDËëDKÏÊ
êDÂA P¾pÊí× é¨Þo yCéÛDhok íÜìØh êDÂA ,P¾pÊ é@¨Þo yCé@ÛD@h ok Ù@ç ÍD@v ÚD@Ø@ç
ÍßØ·× ÄG¬ fG¤ Ùç íÛDËëDKÏÊ êDÂA ,lÜO¾pÊí× é¨Þo éìOWd évol× ok Ùç êoClØO·ëp@z
éZ Þ ækßF êCærìËÛC éZ éF éì©ì¾ évol× ok p¥µ é¨Þo ÐìÇ¡N D×C ,kßF éO¾pÊé¨Þo yCéÛDh ok
éO¾pËÛ é¨Þo éì©ì¾ évol× ok ÚD¡ëCÍDv ÚA DN æphÓDF !ÙÛCkíØÛ kßF ækpÆ kDèÜ¡ìJ Co ÚA íw@Æ
ækpÆ PÆpz Ùç ÚD¡ëC kßh Þ kßF ælz oCpÂpF é¨Þo xÏW× ÚD¡ëC ½p¬ qC p¥@µ qÞo ÚA ok ,kß@F
kÞld éÆ DçÞlÛDØÆ æphÓDF Þ P¾o pGÜ× êoD¥ÛCUDd êDÂA Þ ,kßF íÏ¥¿× íÏìh xÏW@×Þ l@Ûkß@F
éÜe¤ ÚA Þ lÛkq Ùç éF Co xÏW× éì©ì¾évol× ok êßÎß× ÌÜçpv íçlÛD×p¾ éF lÛkßF p¿@ÛoCr@ç
cÞpW× êkDëq ælµ Þ lÛkq ÈOÆ Co DçéGϬ qC êpìSÆ ¸ØV ,lÛkpÆ Pvok Co oDFÀvD@N Þ ¸@ì@W@¾
Þ EÔ¬ Þ DØϵ Þ ¸VCp× éF ,lÛlz éO¡Æ í©·F lz éO¿Ê Þ lÛkq ¢NA Co HOÆ Þ ÍCß@×CÞ ,l@Ûl@z
ÖDëC ÚDØç ok ,kßF ælìvpN íFDwd éì©ÂÝëC qC êoClØO·ëpz êDÂA .lÛkpÆ PÛDçC kDëq éìØϵ æqß@d
,éÏF ÙO¿Ê ?lìÜìFí× Co íÜìØh êDÂA DØz lÜO¿Ê ÚD¡ëC êoClØO·ëpz êDÂA Ír@Ü@× Ù@O@¾o Ý@×
ÚD¡ëC éF Ý× Íß qC DØz ,lÜçlF éì×ÔµC Dë lÜÜÆ PGe¤ lÜçCßhí× ÚD¡ëC éÆ ÖCælìÜzÝ× P¿Ê
qC Ý× êCpF ,lÛoCk oßOvk DèÜëC ,lÛoCkpF ÚDì×qC Co Ý× Þ DØz éÆ PvC ÝëC ÚDzé×DÛpF DèÜëC lìëß@Ë@F
,kßzí× ECph rìZ éØç éWìOÜÎDF Þ ,lÛoCk oßOvk DçoDÆ ÝëC êCpF DèÜëC é@Æ æl@×A ´Ô@¬C ÚCp@è@N
¸¨Þ ÝëC DF éÆ ÚÓC DèÜëC ,lÜÜÇF é²dÔ× Ùç oDF Èë lÜO¾o lÜN oDF Èë éÆ lìëßËF ÚD¡@ëC é@FD@Ø@z
êDV ÚÓC Þ lÛCéOzCk oßOvk lÛkpÆ êoDÆ ÈOÆÐÇz ÝëC éF Þ lÛkq Co DçéGϬ oß@VÝ@ëC Þ l@Ûl@×A
DØz,kpÆ lëDF éZ ÙìÜìGF ÙìÜÆ Moß¡× DN ÙìÜÆ pG¤ êol Èë íOwëDF PwìÛ éì×ÔµC Þ PG@e@¤
êDÂA ,ÙO¿Ê Co ÚD¡ëC HÎD®× íÜìØh êDÂA éF ÙO¾o Ý× .lìÛDvpF ÚD¡ëC é@F Ý@× qC Co ÖD@»@ì@J Ý@ëC
Pvok Co éì©ì¾ évol× é·VD¾ DèÜëC ,PvC oDÆ PÂÞÚÓC æqDN !PvC ælìvpN ÚD¡ëC lÜO¿Ê íÜìØh
Èë ÚD¡ëCPÂÞ ÚA !ÙìÜì¡ÜF PÆDv ÙìëDìF D× PvC íÛCßhé¨Þo Þ êoCkpFæpèF P@ÂÞ ÚÓC ,l@Ûkp@Æ
íÜ·ë íOvÞkæDz !êpËNoDº íÜ·ë íOvÞkæDz ÚCßܵ DF ÚCpèN êDØϵ éF ED®@h l@ÛkCk é@ì@×Ô@µC
êlÜN éì×ÔµC íÏìh éÆ ,...PìÛDdÞo ÚlìFßÆ íÜ·ë íOvÞkæDz,ÖÔvC Þ ÚAp pÇìJ é@F Úkqé@Fp@¨
qC êpìË¡ìJ êCpFkßF éO¿Ê Þ Ù kßF æl×A ÚCpèN qC Ùç íÛDvCßÎ êDÂA Ößdp× PÂÞ ÚDØ@ç ok ,kß@F
Þ PdCoDÛ íÏìh íÜìØh êDÂA éÆ lëlÜGF Co ÚD¡ëC ÍrÜ× ok íÜìØh êDÂA ÍrÜ× éF DçÞlÛDØÆ ÙVDèN
Ý× éÛDh ok pìiÛ ?lëlÜGF Co Ý× éÛDh ok éO¿Ê íwÆ éZ lÛkßFéO¿Ê Þ lÛkßF æl@z í@ÛD@G@¥@µ
rìÛ l·F qÞo éì©ì¾évol× é·VD¾ DÜب ,ÙOwç Dìè× Ý× lëDìF lçCßhí× éÆ pç ,PvC qDF é¡ì@Ø@ç
Ößdp× éì×ÔµC DF íÎÞ kßF DØϵ Þ ¸VCp× ÚkpÆEßµp× ÚDzkßh ÍDìh éF ÚDÛA ½lç Þ l@z oCp@Ç@N
.P¾oÚDìOÎÞk Þ æDz êÞpFA ÖD×C
 
 

æDz oCp¾ é·ëDz 

éF Þ lëCælz pè®× Öpd éF ÖD×C Ößdp× ÝO¾o ¸ÛD× oCp¤C DF íÎD·Np©d DëD©Â ÝëC qC l·F Cp@çD@± :u
?lëkßØÛ íSÜh Co êCéò¬ßN éÏìvÞ ÝëC
Þ l×A íwÆ éÆ ÖkßF éOw¡Û éÛDh ok Ý× Hz pv :PvC oCp ÝëC qC lëkpÆ æoDzC ÚA éF éÆ íÛDëpV :U
íÜìØh ÕCPëA ÍrÜ× l¥Â éF ÍrÜ× qC Pµpv éF éϤD¾ÔFÝ× !ækpÆ oCp¾ æDz éÆ PvC ¸ëDz :P¿Ê
êDÂA éÏØV qCí·ØV Ölëk Ölìvo éÆ ÚD¡ëC ÍrÜ× éF ,lzí× ælìÜz é·ëDz rìÛ æCo ok ,ÖkpÆ PÆpd
ÝN éF í¥iz uDGÎ éÆ íÎDd ok- í¾pzC ÌÜçpv Þ êoCqéÎÓ Ýìwd lØe× lìv UDd êDÂA ,íÜì×C
Ùç DèÛA ælz ÍCßòv Ù íÛDFpèz qC éÆ lzí× éO¿Ê Þ kßF cp®× é·ëDzÚDØç Þ lÛCéOw¡Û -PzCk
p¥× í©·F DÜRC ÝëC ok ,kßF¹ßÏz ÙÂ Þ kßF íNoDëq ÖDëC Ùç ÖDëC ,lÛCækpÆ íµÔ¬CíF Þ lëkpN oDè@±C
éF íÎÞ kßF MCpçD²N Þ oD·z PÃìÃd ok §pº Þ lÛßz ½p¡× Öpd éF íÜìØh ÕCPëA é@Æ l@Ûkß@F
ÚD¡ëC ½p¡N DF íÜì×C êDÂA Þ Ý× ,ÙëkCkí× éò¬ßN ÍDØOdC Þ kßF éèGz koß× ÞÅßÇ¡× éÎDw× ,p²Û
,PwìÛ cÔ¤ DØz ½p¡N Öpd ÞÝe¤ íºßÏz Þ ¯ëCpz ÝëC ok ÙìO¿Ê Þ ÙëkpÆ P¿ÎDi× Öp@d é@F
éF Ý× P¿Êí× íÜì×C êDÂA ,lÛlz ½p¥Ü× D× oCp¤C DF æphÓDF íÎÞ lÛkpÆíØÛ ÍßG ÍÞC ÚD@¡@ëC
ßÎÞ Ù¡ÇF Þ ÖpìËF Co ÚD¡ëC êDG lÛß¡Û ½p¥Ü× ÚD¡ëC pÊC ÙOzCk ÙìØ¥N éÆ ÖkßFPdCoDÛ êolÂ
.lzDF ÚD¡ëC ÚlzMpJ HVß×
 
 

éì©ì¾ évol× ÚDdÞpW× éF ÙÂ êoClèF xìño í³µCÞ pOÆk ÈØÆ 

êDÂA Ößdp× DF Ý× qÞo Èë éÇÜëC ÚA Þ PvC íÛlìÜz ÚDOvCk éÆ ÙÜÆ ÐÃÛ Co ÚDëpV Èë D@W@Ü@ëC ok
P¿Ê Þ l×A í¥iz éÆ ÙëkßF TeF Íß»¡× Ößdp×ÚA ÍrÜ× ok íÏ×DµÐGV kCßWÎClGµ jìz UDd
éÆ ÙÂækCk oßOvk Þ Ù êoClèF êCpF ækDOvp¾ êoClèF pëqÞ Cp× ,ÙOwç [í³µCÞ íϵlØe×] Ý@×
,êoClØO·ëpz ÕCPëA ÍrÜ× ÍÞC HìNpN éF ,ÞpF ¸VCp× Úlëk éF PvC PìÛDdÞo æDËëDJ ÚßZ êÞoí×
ÚßZ ÓDd ,íÜìØh ÕCPëA ÍrÜ× ÖoDèZ Þ í¡µp× ÕCPëA ÍrÜ×Ößv ,íÛDËëDKÏÊ ÕCPëA ÍrÜ× ÖÞk
ÖkpÆ í¾p·× ÚDëDÂAéF ÖkpF Co ÚD¡ëC Ý× .lìÜÆ í¾p·× ÚDëDÂA éF Þ lëpGF Cp× DØz ÙOwìÛ D@Ü@zA Ý@×
.lz íÜìØh êDÂA lëp× PÃìÃd ok Ùç ÚD¡ëC ÖkßF «ßFp× íÜìØh êDÂA DF Ý× ÚßZ íÎÞ

?PzCk Ù ívDìv QkCßd ok êpìRDN éZ p×C ÝëC Þ lÛlìvo DØz P×lh ÚD¡ëC lz oß®Z :u
UDd Ößdp× pwJ (pèzíÜìØh) ÚD迤C ælv ÐçC kßF Ùç ækCqlÛßhA ,kßF íGçn× ÖkA Èë ÚD¡ëC :U
êDÂA DF £ß¥iF ÚDëDÂA DF D× éÆ kßF ælìÜz íëDV qClFÓ Þ kßF lìdÞ pOÆk ÁDÜVD@F Þ Ý@w@dj@ì@z
pOÆkêDÂA ÝëC éì©ì¾ évol× ok lÜOiëo DçÞlÛDØÆ éÆ qÞo ÚA é¤Ôh ,ÙìOwç «ßFp× í@Ü@ì@Ø@h
ÚDOvoDØìF ok Þ ælz cÞpW× pO¡ìF Ùç lëDz éGϬ DNP¥z æDWÜJ ,kßF Ù êoClèF Íßòw× í³µCÞ
Ößdp× ,lÛl×Aí× DèÛA Úlëk éF æÞpÊ æÞpÊ Ùç Ökp× Þ ÙìO¾oDèÛA Úlëk éF Ùç D× ,lÛkßF êpOw@F
oCp ED®hÞ EDOµ koß× Cp× Þ koÞAí× oD¡¾ Ý× éF PìÜ×C ÚD×qDv P¿Êí× í³µCÞ pO@Æk êD@ÂA
Þ ÚCpèN Þ Ù qC éOvk éOvk Ökp× ÚßZ ?íÜÆíØÛ ÚÞpìF ÚDOvoDØìF qC Co DèÜëC Cp@Z é@Æ l@çkí@×
ÝëC Þ lÜO¿Êí× æCpìF Þ lF êßÎß× ÌÜçpv Þ PÎÞk éF ÞlÛl×Aí× DèÛA MkDìµ é@F p@Ë@ëk êD@çD@V
Ý× kßFéO¿Ê Þ éÛDiNoCqÞ ok ÚCpèN kßF éO¾o í³µCÞ pOÆk êDÂA ,kßF ælz íGìWµ íND»ìÏGN éÏìvÞ
éØç ÝëC éÆ koÞAí× oD¡¾ Ý× éF PìÜ×C ÚD×qDv éÆ PvC êCé×DÛpF éZ ÝëC ÖÞoíØÛ Ù é@F p@Ë@ëk
lëDF ,PvClV PvDìv qC ÚD×ok Þ PzClèF ÚDèV ok é¡ìØç,ÙÜÆ ÚÞpìF ÚDOvoDØìF qC Co ÝìdÞpW×
êCæqClÛC DN oDÆÝëC DF Ý× ,kßz éWÎD·× lÛoÞDìF ÌÜV éèGV qC Co ÞC éÇÜëC ßÎÞ PvC cÞpW× xÆ p@ç
Co Ý× Ökp× ÙÜÆ ÚÞpìF ÚDOvoDØìF qC Co DèÜëC ÙçCßiF pÊC Ý× ,ÖoÞAí× ÚÞpìF íOdCoDÛ qC Co Ökp@×
é×DÛpëlÃN ßN êCpF D× MoDÆ pv ÞpF kpÊpF ßN lÛkßF éO¿Ê ÞC éF oCp¤CDF æphÓDF .lÜÜÆí× éÇN é@Ç@N
ÐFDÃ× ok Þ kCk Uph éFPµDWz íÏìh ÚDëpV ÝëC ok í³µCÞ pOÆk Ößdp× é¤Ôh ,ÙìOvp¾í× Ùç
.kDOwëC PìÜ×C ÚD×qDv oD¡¾

?lz ÚD迤C oClÛDOvC íNl× EÔÃÛC qC l·F éÆ PvC íwÆ ÚDØç í³µCÞ pOÆk êDÂA :u
êDÂA ,kßF íØìؤ íÏìh ÚD¡ëC DF D× é®FCo .lz ÚD迤C oClÛDOvC EÔÃÛC qC l@·@F ÚD@¡@ëC é@Ï@F :U
Ößdp× EÔÃÛC êqÞpìJ qC ÐG ,kßF Ùç ÚD¡ëC oCpvCÖpe× DGëpÃN Þ PzCk éÂÔµ ÚD¡ëC éF Ùç íÜìØh
ÚCpèNÙìO¾oí× PÂÞ pç D× ,kßF í³µCÞ pOÆk ÍrÜ× ÞC ÁßNDJ ÚCpèN P¾oí× PÂÞ p@ç D@× l@Ø@e@×
Clh- Ùç ÚD¡ëC ÙÛDh ,EÔÃÛC Þ PvDìv rÆp× kßF ælz ÚD¡ëC ÍrÜ× ,í³µCÞ pOÆk ÍrÜ× ÙìO¾oí×
ÚDëpV ok Þ PhClÛCí× DçéÛDh ok Þ P¾pÊí× Co Dçéì×ÔµCÙìOzCk éì×ÔµC pÊC -lçlF yp@ì@h
ÙìÛ Þ Èë PµDvÞ kßF éOhClÛC P¡J éF éì×ÔµC éaÃF Èë lØe× Ößdp× PÂÞ Èë .kßF ÍD·¾ EÔÃÛC
éZ ÝëC D×C PwìÛ ÙërìZ Ý× kßF éO¿Ê í³µCÞ pOÆk ,í³µCÞ pOÆk éÛDh kßF éO¾o HzÀ¥Û qC l·F
!kß¡Û xìÏJ ݱößv HVß× éÆ DìF êoßV Èë D×C DìÛ ÙëßÊíØÛÝ× !PvC Úl×A ¸¨Þ
 
 

EÔ¬ ÚkpF êqDFpv éF Þ PìÛDdÞo éìϵ MD»ìÏGN 

¯vßN ÍDGÃOvC éÜe¤ ok oß©d Þ éÛDh qC EÔ¬ Úl×AÚÞpìF ÙëpeN Þ Ù@ é@F æD@z Úl@×A qC :u
pÊC ,éì©ì¾ évol× éì©Â qC xJ æDz oßOvkéF EÔ¬ ÚkpFêqDFpv ÚD@ëp@V qC r@ì@Û Þ ,¸@VCp@×
.lìëD×p¿F lëCéOzCk í¤Dh PìÎD·¾ Dë lëoCk íNCp¬Dh íÎD·Np©d
Þ kßF ækpÆ ClìJ ÄÛÞo PìÛDdÞo oDÆ íOëÓÞ Þ íOÎDëC êDèÜØWÛC éeëÓ éìϵ MCqoDG× ÚD@ëp@V ok :U
æDz éÛDÊ¢z fëCßÎ ÚDëpV ok uDvC ÝëC pF ,kßGÛEßh ÚD¡·¨Þ ,lÛkßF ækoßh PwÇz Dèì@O@ÎÞk
éÆ lìvo éWìOÛ ÝëC éF æDz kßF Ù ok æqoDG× rÆp× é@Æ D@W@ÛA qC Þ ,l@z é@Ü@e@¤ koCÞ D@¥@i@z
éÜì×q éÇÜëC êCpF ,lçk oCp kßh Mol ´D·¡ÎCPeN Co ÚA Þ lÜÆ éÎ Co PìÛDdÞo Þ Ù lëDìFykß@h
DèÛDFDìh ok Þ lÛkßF ælÛD¡Û DèÜìzD× ok Þ lÛkßFækpÆ ¸ØV Co DèNÓ qC ælµ Èë kßz ÙçCp¾ æDz Úl×A
ÝìØçqC p¿Û P¡çP¿ç Ù ÝwdÖD×C lWw× êßÏV Pwç ÖkDë Ý× ,lÛkCkí× oD·z PìÛDdÞo éìϵ
éO¾o lÛkßF Pì¥iz DF Þ Eßh éÆ íëDè×kA ,lÛkCkí× ¢e¾ Þ lÜO¿Êí× ÈÏO× DçlÛßhA éF yDFÞC
lÜOvCßhí× éÆ íëDèÛA qC ælµ Èë ÍDGÃOvC êCpF æDz pìw× êDèÛDFDìhok ,ÚD¡ëDçéÛDh ÚÞok lÛkßF
-lÜÜÆ íGvDÆ lÜçCßhí×DèÜëC PwìÛ éÆ ¢FCßR êCpF ÚßZ- lzD@F l@Ü@F ÞD@Ê Ök é@F ÚD@¡@O@vk
éÛDOvA ÚClì× ok é·¾lÇë Þ l×A pËëk ½p¬ Èë qC æDz DÂD¿NC ,lÛkßF ækq êkD@ëq êD@è@Np@¥@ÛÁD@¬
D× Þ ,kßF éì©Â ÚCkpÊoDÆ Ùç íwëÞC oDwØìN !P¾o olç Ùç DèNp¥ÛÁD@¬é@Ø@ç ,l@z ¢@ëCl@ì@J
lÛkßF éO¾o DçlÛßhA éØç,lÜzDF éO¾o ypF Þ oÞk ÍDGÃOvC Dë DzDØN êCpF DçlÛßhA éÆ Ù@ël@ì@Ü@¡@Û
éÆ Co íOÎߤ Þ Mol ÚA Þ lzDF ækpÆ Mol oDè±C éÇÜëC êCpF æDz æphÓDF ,ÚD¡ëD@çé@ÛD@h ÚÞok
éF íÏìh æDz Úl×A íÎÞ ,kpÆ Ù éF íNp¾Dw× ÝìÜZ Èë lÜÇ¡F kßF ælzCl@ì@J P@ì@ÛD@dÞo êCp@F
æD× Þk kÞld- éì©ì¾ évol×éF Þ kDO¾C ÁD¿NC êl·F QkCßd éÆ kßF æDz ÝO¾o qC l·F .l¡Û ÚD¡·¿@Û
ok éÆ kßF êpìN ÝëphA ÝëC Þ ,lÜO¾pÊ êqDFpv êCpF Co DçéGϬ Ùç ÚA qC l·F Þ lz éÏØ@d -l@·@F
qC ,lÛkpFí× lÜO¾pÊí× koßhí× êqDFpv kok éF lÛlëkí× éÆ Co êlÛßhApç ,lÜ@O@zCk ¢@Æp@N
íÜìØh ÕCPëA ¢ìJ íOÂÞÈë D× l·F ,êqDFpv lÛkpF Ùç Co íÛDWÜw¾o íØzDç êDÂA ÝìØç éÏØ@V
êCpF PwìÛ êlF rìZ DÂD¿NC lÜO¿Ê ÚD¡ëC ,lÛpFí× êqDFpv éF Co DçéGϬ ÙO¿Ê ,ÙëkßF éO@w@¡@Û
DèÜëC ,lÜÆí× P¡dÞ PvC ¢zÞk éF éeÏvC Èë íwÆ Èë lÜìFí× DN PµDØVlÛßhA Ý@ëC é@Ç@Ü@ëC
lëDF ÖkA ,lÛßzí× ælëqoÞ Þ ´DWzlÜzDF éOzCk oDÆ Þ pv DçrìZ oßVÝëC DF Þ cÔv DF D@W@ÛA l@ÛÞp@F
PGvDÜ× éF ÚD¡ëC kßh l·F ,lzDF lÏF ÌÜV lëDF l×A ¢ìJ êrìZ pÊC PÂÞ Èë ,lzDF lÏF êqClÛCpìN
lÜÜÆ MoDº Co ÝìØh lÛl×A ÝìÛCßh íOÂÞ Èë ,ÖCækpÆ Ùç ÌÜV ,ÖlÏF Eßh êqClÛCpìN Ý×lÜO¿Ê
éÆ PwìÛ Pvok ÝëC ,ÖkpÆ æqoDG× DèÛADF ÙO¾o Þ ÙO¾pÊ Pvk éeÏvC éÆ Ökß@F í@ëD@è@ÛA qC Ý@×
DÜzA cÔv DF ÚD¡Ovk lÛÞpF Ùç DçéGϬ oCnËF ,lÜzDGÛ DÜzA qÞo cÔv DF Þ ée@Ï@vC D@F D@çl@Ûß@hA
êDÂA éÏØV qC DèÛA qC í©·F íÎÞ lÛkpF lÜO¾pÊ Co ælµ Èë é¤Ôh ,lÛß¡F ælëqoÞ Þ ´DWzkß@¡@F
.lÛkpÆ oCp¾ êqDFpv qC íÛDWÜw¾o íØzDç

?kßF éÛßËZ Ökp× ÝìF ok Ðص ÝëC uDÇ·ÛC :u
.lÛkpÆí× MÞD©Â PìÛDdÞo ¸¿Û éF Ökp× DèOÂÞ ÚA ,lÛkpÆí× DçlÛßhA Pì×ßÏ²× pF ÐØd Ökp× :U
 
 

lWw× ÝëC ok ¸VCp× uok íÏì®·N êCpF Ù²µC lWw× íÎßO× EDµoC 

éF Co Ù²µClWw× Eok íNl× DëßÊ Ù éìØϵ æqßd EDµoC Þ éì©ì¾ évol× éF ÖßWç qC x@J :u
?kßF éZ ÚA Pϵ ,lÛkßF éOwF êoClØO·ëpzÕCPëA Þ ÖD×C Ößdp× Þ íÎD·Np©d êÞo
qC ,kßF Ù²µClWw× ok êoClØO·ëpz êDÂA uok Ùç Þ íÜì@Ø@h êD@ÂA uok Ù@ç ÚD@×q ÚA ok :U
éÆ kßF éO¿Ê Ùç ÚD¡ëC l·F ,kßF Ù²µClWw×íÎßO× ÚlÛDvpN lÛkßF ækpÆ DèÛA éÆ íëDçoDÆ éÏØ@V
Ù²µClWw× êDçok íOÂÞ éWìOÛ ok Þ uok lÛÞpÛ ÚDëDÂA éÆ lÛlÜGF Co l@W@w@× êD@çok l@ÛÞp@F
êDÂA Ùç Þ íÜìØh êDÂA Ùç ,lÛkpÆ ´Þpz (u)é×ߥ·× Mp©d Ýe¤ ok Co uok ÚDëDÂA lzéOwF
PÆpz íÜìØh êDÂA uok ok ÚCpËëk HìºpN Þ ¸ìW¡NêCpF Ökßh Ý× ÚD×q ÚA ok ,êoClØO·ëp@z
ok éÆ êoClØO·ëpzêDÂA uok Þ ÚD¡ëC uok ok éÆ ÖkpÆí× Äëß¡N Ùç Co ÚCpË@ëk Þ Ökp@Æí@×
éÎDw× PzCk íÜìØh êDÂA ÖDëC ÚDØç ok qÞo Èë DÂD¿NC .lÜÜÆ PÆpz lzí× oCrÊpF ÈZßÆ Ýe¤
lÛÞoí× oDFÞk Dë oDFÈë êCéO¿ç Þ lÜOwç HvDÆ éÆ íÛDwÆ ÔS× éÆ kpÆí×cp®× Co [ÖDØNC Þ p¥Â]
ÝëC pv êoClÃ× Þ PvC ÖDØN DèÛAqDØÛ éÆ ÖkpÆ ÍDÇzC Ý× Þ ,PvC éOwÇz ÚDzqDØÛ lÜëAí× Þ ÚCpèN
éÆ íÜìØh êDÂA ¢ìJ kßF éO¾o ÝwdlØe× DÂA êDÂA Dë lØdCíVDd l·F éOGÎC .lz Te@F é@ÎD@w@×
oDìOhC íwÆ éÆ íëDV Ý× lÛkßF éO¿Ê íÜìØh êDÂA Þ kßF ækpÆ íçCßhonµ Þ ælzæDGOzC é¤Ôh
kDëq oCp¤C DF æphÓDF l·F ,lzDF ClhÍD× éÆ ÖÞoí× íëDV Ý× ,ÙëßËF uok ÖÞoíØ@Û l@zD@F yoCk
.lÜëßËF uok Ù²µClWw× ÚDØç ok éÆ lÛkßF ækpÆ í¨Co Co ÚD¡ëC